نوێترین
100 كه‌سایه‌تی داوا ده‌كه‌ن كه‌یسی 16ی ئۆكتۆبه‌ر ببرێته‌ دادگا   |    سوپای عێراق چه‌ند شوێنه‌وارێكی كه‌ركوك ده‌كاته‌ شوێنی مانه‌وه‌ی سه‌ربازه‌كانی   |    حوكمی حه‌وت ساڵ زیندانی بۆ سێ كارمه‌ندی تاپۆ له‌ كه‌ركوك ده‌رده‌كرێت   |    (45) هه‌زار منداڵ له‌ژێر ركێفی داعش له‌دایكبوونه‌   |    یه‌كه‌مین وه‌زیری حكومه‌تی هه‌رێم له‌دوای 16ی ئۆكتۆبه‌ره‌وه‌ سه‌ردانی كه‌ركوكی كرد    |    به‌به‌شداری سلێمانی فێستیڤاڵی ڕاگه‌یاندنی كوردی له‌ سنه‌ به‌ڕێوه‌چوو   |    (45) هه‌زار منداڵ له‌ژێر ركێفی داعش له‌دایكبوونه‌   |    لیژنه‌ی كشتوكاڵ: رێگری له‌ هاورده‌كردنی ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ ناكه‌ین كه‌ له‌ناوخۆ به‌رهه‌مناهێنرێن   |    په‌رله‌مان كار بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی مووچه‌ی كرێكاران ده‌كات   |    لیژنه‌ی خزمه‌تگوزاری داواده‌كات فۆرمی خۆراك نه‌مێنێت و هاوڵاتیان له‌جێی قه‌ره‌بوو بكرێنه‌وه‌   |   
كوردی  |   عربي
»  راپۆرت
 یادەوەری رۆژە رەشەكانی ئەنفال لە هزری منداڵێكی 9 ساڵاندا
سەنگەر كاكۆ


لەسەروبەندی راگواستنی گوندەكانی دەوروبەری كەركوك لەلایەن رژێمی بەعسەوە لە ساڵی 1986 بۆ ئۆردوگا زۆرەملێیەكانی دەوروبەری هەولێر، بڕواناكەم هیچ ساتێك بەقەد ئەو ساتانە ناخۆش و جەرگبڕبن، كاتێك مرۆڤ بێ ویست و ئارەزووی خۆی لە زێدی باوباپیرانی بەزۆرەملێ بەرەو شوێنێكی دیكە كۆچی پێدەكرێت، ئەوكات منی تەمەن 9 ساڵ گوندەكەمان (كەڵوڕ) زیاتر لە (200) ماڵێك دەبوو، گوندێكی تا رادەیەك هاوچەرخ بوو، دوو خوێندنگەی سەرەتایی بۆ كوڕان و كچان هەبوو، نەخۆشخانەو بنكەی پۆلیس و گەرماوی بۆ دروستكرابوو، بەڵام تا رووخاندنیشی نە نەخۆشخانەو نە گەرماوەكە نەخرانە كارو بنكەكەش هیچ پۆلیسێكی بۆ نەهات، كە كات گەیشتە ئەوەی ئیدی دەبێ خەڵك گوندەكە چۆڵبكات، بەشێك بە ناچاری روویان لە هەولێرو بنەسڵاوە كردو بەشێكیش چوونە ناو كەركوك و خانوویان گرت بەو نیازەی، بەڵكو دۆخەكە باشبێتەوەو رۆژێك بگەڕێنەوە، بەشەكەی تریش روویان لە ناوچە ئازادكراوەكانی ژێردەستی شۆڕشكرد بەتایبەتی ئەوانەی كە كوڕو بڕاو كەسیان پێشمەرگە بوو.

پەرتەوازەبوون لە نێوان بنەسڵاوەو ناوچەی شێخ بزێنی
ئێمە لەگەڵ ماڵی باپیرم چووینە هەولێرو دواتریش بۆ بنەسڵاوە، پاشان بڕیاردرا، ماڵی ئێمە بەرەو ناوچەی شێخ بزێنی خواروو لە سنوری كەركوك بگەڕێتەوە، لەبەر ئەوەی سێ كەسی بنەماڵەكەمان لە ریزەكانی شۆڕشدا بوون، ئەوانیش (هەردوو مامم شەهید هیوا كەڵوڕی و عەقید سەباح –ی ئاسایش، هەروەها خواڵیخۆشبووی باوكم) بوون.
ماڵی باپیرم لە بنەسڵاوە مانەوەو من و دایكم و دوو خوشكی بچوكتر لە خۆم لەگەڵ خوالێخۆشبوو میمی خەجە هاوینی ساڵی 1987 بەرەو كەركوك هاتین و ئێوارەیەكی درەنگ لەسەر بازاڕەكەی رەحیماوا سواری پیكابێك بووین كە چەندین خەڵكی تری تێدابوو، بەرەو ناوچەی شێخ بزێنی كەوتینەڕێ، دنیا وردەوردە تاریكی دەكرد، دیاربوو ئۆتۆمبێلەكە لە ترسی فڕۆكە بەو ئێوارەیە كەوتەڕێ، دوای ماوەیەك كە ئێستا نازانم چەندی خایاند، گەیشتینە شێخ بزێنی و رووناكی مانگەكە شەوەزەنگی بەزاندبوو، ئاوی زێی بچووك بریسكەی دایەوە لەبەر مانگە شەوەكە، كە گەیشتینەجێ زۆر دڵخۆشبووم لەبەر ئەوەی چەند مانگێك دەبوو، باوكم و مامەكانم نەبینیبوو، تا چەند رۆژێك لە ماڵی رەحمان كوێخا یابەی كاولەسوار ماینەوە كە ماڵی ئەوان و ماڵەكانی تریش لە سەر زێی بچووك و بەقەدپاڵێكەوە بوو لە حاوی شەوگێڕ، دواتریش بە هەرەوەزی خانوویەكیان لەهەمان قەدپاڵ بۆ دروستكردین كە دەیڕوانییە سەر زێی بچوك.
جگە لە ئێمە بە دەیان خێزانی دیكەی گوندەكانی دەوروبەری كەركوك و ناو كەركوك بەتایبەتی ئەوانەی كەسوكاریان پێشمەرگەو هەڵاتووی سەربازی بوون لە حاویی گوندەكانی قەرەسالم و توڵكی و شەوگێڕو كاولەسوارو پەڵكانەو هتد... هەبوون، هەموو خانوو یاخود كەپریان لەقەدپاڵ و ناو چەمەكان دروستكردبوو.

لە ژێر چاودێری سەگێكدا
ئێمە چەند ماڵێك بووین لەیەك ریزیدا  لەوانە كوڕەكانی كوێخا یابەی كاولەسوار ( رەحمان و شەهید هەمزەو ئەنوەرو یاسین و حسێن و ئەحمەد) لە خوارتریشمانەوە ماڵی مام ئەحمەدو كوڕەكانی (شەهیدان ئاكوسورو ساڵح بیكەیسی و مەلا سەمەد و یونس و محەمەد (شاهۆ) و هەروەها ماڵی (شەهید مەلا ئاراس و شەهید عومەری برای) و دواتریش بەهۆی لافاوەوە ماڵی مەلا شاخی لە خوارترەوە هاتنە سەرەوەو لەو ریزە نیشتەجێبوون، ماڵی رەحمان یابە سەگێكیان هەبوو ناومان نابوو سەگە بازە، شەو تا بەیانی پاسەوانی ماڵەكانی دەكرد، مانگایەكیشیان هەبوو، بەیانیان برا بەشی ماستەكەی بەو پێنج شەش ماڵەی دەوروبەری خۆیان دابەشدەكرد.
من و یوسف رەحمان و كاكەزیادو سەردار حسێن هاوتەمەن بووین، یاریگایەكی تۆپی بالەمان بە تۆڕی پەتاتەو دوو دار دروستكردبوو بە تۆپێكی لاستیك یاریمان دەكرد، من و سەردار تیمێك و یوسف و كاكەزیادیش تیمێك، جگە لەوەش هەڵماتێن و راوەماسی بە قولاپ و نانەوەی داو بۆ سوێسك و دارلاستیك كاری تری رۆژانەمان بوو، بۆ ئێوارانیش دەچووینە شوێنێك كە دوو دوكانی لێبوو، هاوڵاتیان و پێشمەرگە لەوێ هەموو كۆدەبوونەوە.

ناوچەی ئازاد لەژێر بۆردوماندا 
ناوچەی شێخ بزێنی خواروو دەكەوتە سنوری تیپی 21ی كەركوك، ئەو تیپە یەكێك بوو لە تیپە كاریگەرە شەڕكەرەكانی یەكێتی نیشتیمانی كوردستان و دەیانجار سوپای بەعس كاتێك پەلاماری ناوچەكەیان دەدا، لەلایەن پێشمەرگەكانی ئەو تیپەو هێزی پشتگیری و هاوڵاتیانی خۆبەخشەوە بە توندی بەرپەرچدەدرانەوەو زیانی زۆریان لە سوپای بەعس و جاشەكان دەدا.
رۆژانە بەردەوام كۆپتەری جەنگی و پیلاتۆز بە ئاسمانی ناچەكەدا دەسوڕانەوەو بۆمبابارانی ناوچەكەیان دەكردو جگە لەوەش بەردەوام رژێم لە مەعەسكەرەكەی دارەمانەوە تۆپبارانی ناوچەكەی دەكرد، بەڵام ئەمە ببوە كارێكی ئاسایی رۆژانەو خەڵك گوێی پێنەدەداو دانیشتوانی ناوچەكەش خەریكی كاری كشتوكاڵی و ئاژەڵداری بوون و بژێوی ژیان لەسەر ئەوكارانەیان بوو.
وزەی كارەبا لە ناوچەكە نەبوو، رادیۆ بۆ ئەو سەردەمە باشترین ئامێری زانیاری بوو، زۆربەی ماڵەكان رادیۆیان هەبوو، رادیۆ بۆ چەند مەبەستێك بەكاردەهات لەوانە بۆ گوێگرتن لە ئێزگەی دەنگی گەلی كوردستان و هەروەها وەرگرتنی زانیاری فڕۆكەكان بەتایبەتی لەسەر شەپۆلی ئێف ئێم، ئێزگەی دەنگی گەلی كوردستان لەو سەردەمە تاكە سەرچاوەی زانیاری باوەرپێكراوو جۆشدانەوەی خەبات و نیشتیمانپەروەری بوو، هێندەی هەموو كەناڵە ئاسمانییەكانی ئێستا رۆڵی هەبوو.
هاوین و پاییز رۆیشتن و زستان هات، زستانەكەی زۆر ساردو باراناوی بوو، شەو هەبوو دەبووە تەقەو هاوارو بانگەوازكردن خانوو و كەپری هاوڵاتیان ئاوی تێدەچوو، زێی بچووك وەك ئەمساڵ بەرز ببوەوە، زۆر ماڵ زیانیان بەركەوت و ناچار دەیانگواستەوە بەرەو بەرزاییەكان و ناو چەمەكان و قەراغ زێی بچووكیان چۆڵدەكرد، زێی بچووك وردەوردە رێڕەوی خۆی بەدیوی كەركوكدا دەگۆڕی و دەڕووخا، تاوای لێهات ئێمەش ترسمان لێنیشت، بەڵام خانووەكەی ئێمەو ئەوانەی دەوروپشتمان لەقەدپاڵێك بوون و بە دووری چەند مەترێك لێمانەوە زێی بچووك لەنگەری گرت و تائێستاش هەربەو شێوەیە ماوەتەوە.
بەهارەكەی بەهارێكی سەوزبوو، هەرچی گردو قەدپاڵ هەبوون ببوون بەكانی، مەگەر بەهاری ئەمساڵ وەك ئەو بەهارە سەوز و جوان بووبێت، كێ بیری بۆ ئەوە دەچوو ئەو بەهارە جوانە بەوشێوەیە شووم بێت.

ترس لە دوبارەبوونەوەی هەڵەبجەیەكی دیكە
بڵاوبوونەوەی هەواڵی كیمیابارانكردنی هەڵەبجە لەلایەن رژێمەوە، مەترسی لای خەڵك دروستكرد، بەڵام لەبەر ئەوەی ئەوسا خەڵك وەك ئێستا رووداوو كارەساتەكانی لەرێگای تەلەفزیۆنەكانەوە نەدەبینی و تەنها لە رادیۆ دەیبیست، جۆرو قەبارەی كارەساتەكەی نەدەزانی، رۆژی نەورۆز سەرتاپای ناوچەی شێخ بزێنی بە هەموو گوندەكانییەوە بڵێسەی ئاگری نەورۆز بوو، سەرباری كیمیابارانكردنی هەڵەبجە، خەڵك لەوپەڕی حەماسەتدا بوو، بێئاگا لەوەی رۆژێكی رەش چاوەڕێی هەموان دەكات.
دوای ماوەیەك وەك لە زۆر كەس پرسیارم كردووە، دەڵێن رۆژی 2/5/1988 عەسرەكەی كۆپتەرێك هات و بەئاسمانی ناوچەكەدا ماوەیەكی زۆر سوڕایەوە، هەرچەندە لە خوارەوە تەقەی زۆری لێكرا، بەڵام ئەو هیچ وەڵامێكی نەبوو، دیار بوو ئەو كۆپتەرە ئیستیتڵاعی ناوچەكەی دەكرد، ئەمە بووە مایەی شڵەژان و مەترسی لای خەڵك.
رۆژی دواتر كە ئیتر ئەوەی چاوەڕوان نەدەكرا رووبدات روویدا، مەترسییەكە تەواو زیادیكردو ئیتر رژێم پەلاماری ناوچەكە دەدات و ئەنفالی چوار لەو سنورەش دەستپێدەكات، بڕیاردرا پێشمەرگەو هێزی پشتگیری و هاوڵاتیانی خۆبەخش ئەوانەی كە چەكیان هەیە بەرگری لەناوچەكە بكەن و هەركەسەو لە ئاست خۆیەوە سەنگەری لێدا، ژن و منداڵیش بۆ ناو كونە تەیارەكان، تا نیوەڕۆكەی هیچ شتێك نەبوو، بەڵام دوای نیوەڕۆ ئیتر زانرا ئەگەر هەر بەرگرییەك بكرێت رژێم دەست ناپارێزی و چەكی كیماوی بەكاردێنێت، بڕیاری چۆڵكردنی ناوچەكە درا.

كۆچ بۆ ئەوبەری زێی بچوك
هەندێ نان و چەند بەتانییەكمان هەڵگرت و بەمەبەستی پەڕینەوە بەرەو دیوی هەولێر رێگامان گرتەبەر، جگە لە ئێمە سەدان خێزانی تر هەموو بەنیازی پەڕینەوەبووین، چوینە نێو دوورگەیەك و هەردوولامان ئاوبوو، دورگەیەك جگە لە لم و دارگەز هیچ پەناگەیەكی نەبوو، رژێمیش لە دیوی پشتمانەوە بەئاراستەی كەركوك لەسەر بەرزاییەكانەوە هاوەنبارانی دوورگەكەی دەكرد، خۆشبەخاتانە كەس زیانی بەرنەكەوت، بەڵام رۆژێكی زۆر ناخۆشبوو، كەس بەكەس نەبوو، گریانی ژن و منداڵ، خەمباری روخساری دایك و باوكان، هەموو لە چاوەڕوانی كەڵەك بووین بۆ پەڕینەوە، كەڵەك یەكێك بوو لە ئامرازەكانی پەڕینەوە لە زێی بچووك، لە دوو سێ چووپی ئۆتۆمبێل یاخود تراكتۆر و چەند پارچە دارێك و دوو خاكەناس لە شێوەی سەوڵ لێدان دروستدەكرا، چەند كەڵەكێك بەردەوام خەڵكیان دەپەڕاندەوە، دەزانم هەندێك لە كەڵەكوانەكان شەهید ئاكۆ سورو برایم و جەبار محەمەد یابەو كاكە ئەحەو بەكر عەبدە بوون بەراستی كاپتن بوون و ژیانی ئەو خەڵكەیان رزگاركرد، دنیا تاریكبوو، نۆرەی ئێمە هات، كە پەڕینەوە دیاربوو بە هۆی زۆری ئاوەكەوە كە رژێم پێشتر بە پیلان و بەرنامە ئاوی زێی بچووكی بەردابوەوە، ئاستەنگی زۆرمان بۆ دروستبوو، زۆری ئاوەكە كەڵەكەكەی ئێمەی بەرەو خوارتر بردبوو، من و دایكم و خوشكێكم، لەگەڵ چەند ژن و منداڵێكی تر دابەزین و بۆ زیاتر لە سەعاتێك نەكەسمان بینی و نە كەس بە لاماندا هات، هەواڵ گەیشتبووە باوكم و مامەم سەباح گوایە كەڵەكەكەمان ئاو بردیویەتی، كاتێك ئەوانیش پەڕینەوە دوای گەڕان و بانگەوازێكی زۆر، كە بانگی منیان دەكرد ئێمەیان دۆزییەوە، وتیان بۆ لێرەن، ئێمەش وتمان كەڵەكەكە ئێمەی هێنایە ئێرە، ئەوسا زانیمان كە زۆر لەخەڵكەكەی تر دابڕاوین بەو شەوە.
زۆر برسیمان بوو، هەموو تەڕ بووبووین، شەوێكی ساردبوو، لە گوندی شەیتانەوە كەوتینەڕێ بەناو دۆڵێكی دوورودرێژی پێچاوپێچی پڕ ئاو تا بەرەبەیان بە رێگاوەبووین، ئەو شەوە كۆتایی نەدەهات، ئێستا كە خاوەنی خاوو خێزانم هەست بەوە دەكەم ئاخۆ باوك و دایكەكانی ئەو رۆژانە دەبێ چەند دڵتەنگ و خەمباربووبن، لە كاتێكدا مەرگ لە هەموو شوێنێكەوە چوار دەوری داویت و منداڵ و جگەرگۆشەكانت لەگەڵ بێت، بەیانییەكەی باوكم و چەند كەسێكی تر رۆیشتن دیاربوو لەناو ئەشكەوتەكان هەندێ ئاردو شەكرو رۆن و چایان هێنا، كە دیاربوو، گوندنیشنەكانی دەشتی هەولێر پێشتر حەشاریان دابوو، چونكە ئەوان پێشتر ناوچەكەیان چۆڵكردبوو، دوای ئاگركردنەوە بە ترسەوە نەكا فڕۆكە بێت و ئاشكرابین، هەندێ هەویر كراو دواتر كردیان بەنان، بەڵام نازانم چ نانێك، لە برسا تامێكی زۆر خۆشی هەبوو، دواتر كەوتینەوەڕێ، بە پێشمەرگەو خەڵكەكەوە ژمارەمان زۆر بوو، بۆ بەیانی و دووبەیانی گەیشتینە چیای دێدەوان، لەوێشەوە جارێكی تر كەوتینەوەڕێ، بەڵام زۆرجار كە دەمانویست بە ئاڕاستەیەكدا بڕۆین دەیانوت هێزی دوژمن لە پێشتانەو ناچار رێگاكان دەگۆڕدران بە ئاڕاستەیەكی تر.

جیابوونەوە لە ئازیزان
كە گەیشتینە نزیك رەزو باخێك، ئیتر لەوێوە بە ئێمەیان وت دەبێ بەرەو قوشتەپە بڕۆن و لەوێوە پێشمەرگەو ئەوانەی چەك بەدەستبوون لێكجیابووینەوە، ساتێكی زۆر ناخۆش، ئیدی دەبێ لە كەسە نزیكەكانت جیابیتەوەو ناشزانی چارەنوس بەرەو كوێت دەبات، ئایا جارێكی دی یەكتر دەبینیتەوە یاخود نا، لەگەڵ دنیا تاریكبووندا كەوتینەڕێ بەرەو قوشتەپە، ئەو رێگەیە نەدەبڕایەوە، دایكم دەستی منی گرتبوو، خوشكە بچوكەكەمی لەكۆڵ نابوو، باشبوو پێشترش خوشكێكی ترمان ناردبوەوە بۆ بنەسڵاوەو لای ماڵی باپیرم بوو، لە رێگا گەیشتینە هەندێ پێشمەرگەی دەشتی هەولێر كە ئۆتۆمبێلێكی وازی عەسكەرییان پێبوو، وتیان ئەگەر زۆر باش بڕۆن بە چەند سەعاتێكی تر ئەوسا دەگەنە قوشتەپە، بەیانی زوو گەیشتینە قوشتەپە، زۆر دەترساین بكەوینە دەستی پیاوەكانی رژێم و ئێمەش ئەنفال بكرێین، دواتر ژنێك دیاربوو بۆ ئیشوكاری رەزو باخ و كشتوكاڵ دەچوو، پێیوتین ئێوە كێن و چیدەكەن لێرە، ئێمەش بەسەرهاتەكەی خۆمان بۆ باسكردو ئەویش وەك شێرەژنێك چەند خێزانێكی لەگەڵ خۆی بردە ماڵەوەو چەند خێزانێكی تریشی بەسەر ماڵەكانی تردا دابەشكرد، دیاربوو ئەوانیش پێشتر كەسوكاریان لە ئەنفالكردنی بارزانییەكان ئەنفال كرابوون، چونكە جگە لە ژن هیچ پیاوێك لە ماڵەكە نەبوو، نان و خواردنی پێداین و وتی چاوەڕێ بكەن جارێ كەمین لەسەر جادەكە هەیە، با كەمینەكە بڕۆن ئەوسا بڕۆنە سەر جادەكە، دواتر كە مەترسی كەمینی رژێم نەما، خۆی چاوساغی كردین و هەتا سەر جادەی هەولێر لەگەڵمان هات و سواری ئۆتۆمبێلی كردین بەرەو هەولێر، لەوێشەوە گەیشتینەوە بنەسڵاوە، بە گەیشتنەوەمان خزم و كەسوكار تووشی شۆكبوون، دیاربوو هەموو وایان دانابوو كە بەر شاڵاوەكە كەوتووین و ئەنفال كراوین.
شاڵاوەكانی ئەنفال سەدان دیمەن و كارەساتی جەرگبڕ لەخۆدەگرن، بەڵام ئەوەی من گێڕامەوە لایەنێكی بچوكی ئەو كارەساتەیە لەچاو منداڵێكی تەمەن هەشت نۆ ساڵانەوەیە، ئەگەرنا پێویستی بە سەدان كتێیب و لێكۆڵینەوەو تویژینەوە هەیە.


‌ 510 جار بینراوه‌
4/13/2019 3:05:00 PM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
بورهان حاجی سلێمان
شوان داودی - گۆشه‌ی له‌ژێ چاویلكه‌وه‌
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
راپرسی
?? ?????????? ??????? ???? ?? ??? ???? ??????

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved