نوێترین
روحانی: لەپاڵپشتیکردنی قەتەر بەردەوام دەبین   |    ئه‌مریكا داواده‌كات كێشه‌ی قه‌ته‌ر و وڵاتانی كه‌نداو گه‌وره‌تر نه‌كرێت    |    ته‌نها له‌ 1%ی موسڵ له‌ چنگی داعشدا ماوه‌   |    عه‌ممار حه‌كیم: كورد به‌شێكه‌ له‌ ڕۆحی نیشتمان   |    عیراق ١٠٠ ملیار دۆلاری پێویسته‌ بۆ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی ناوچه‌كانی ژێر چنگی داعش   |    وه‌زیری كشتوكاڵ: ئێران به‌ڵێنی داوه‌ به‌شێكی ئاوی زێی بچوك به‌ربده‌نه‌وه‌   |    شوان داودی:نه‌قیی رۆژنامه‌نووسانی كوردستان پێنج کەس کارمەندی ئیداری و شوفێرەکەی وه‌كو شاره‌زا بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ دۆسیه‌كی دادگا ده‌ستنیشانكردوه‌   |    عەدنان موفتی: ریفراندۆمێكی یاسایی‌و بەهێز پپێویستی بەپەرلەمانە   |    گه‌ریلاكانى هه‌په‌گه‌ باره‌گایه‌ك ده‌كاته‌ ئامانج كه‌ وه‌زیری ناوخۆی توركیای تێدابوه‌   |    له‌ هێرشێكی ئاسمانیدا له‌ ئه‌نبار ده‌یان تیرۆرست كوژران   |   
كوردی  |   عربي
»  پەڕەموچ
لە (وێستگەكانی مردن)دا مرۆڤ فریوخواردوویەكی سروشتییە بەناو جەنگڵەكانی مێژوودا گوزەر دەكات
رانانی : عەبدوالرەحیم سەرەڕۆ

شانۆیی وێستگەكانی مردن لە نووسینی  شكۆ عومەر، شاهۆ قادرو سەنگەر قوبادە..لە رۆژی 10/5/2017 لەسەر تەختی شانۆیی هۆڵی چالاكی قوتابخانەكان لە شاری كەركوك نمایشكراوەو هاوكات رۆژی چوارشەمە 25/5 لەسلێمانی نمایشكرا و چاوەڕێش دەكرێت لە شارەكانی بەغداو هەولێریش نمایشبكرێت هەر یەك لە ئەكتەران سیروان بێلانەو سەلام زەنگنەو لە دەرهێنانی  شكۆ عومەرە. 
سەر تەختەی شانۆ بە لم داپۆشراوە، لم لێرەدا گوزارشت لە رابوون دەكات رابوونێكی ساردوسڕ بەوەی ژیان بە وێسگەكانی مردندا تێ دەپەڕێت و هاوكات هەر لە سەرەتاوە تا كۆتایی نمایشكردنەكە  ئاو و ئاگر وەك دوو جەمسەری سەرەكی ژیان كە لە لاهووتدا لەگەڵ باو خۆڵ هاتووە لەسەر تەختەی شانۆ بەكاردەهێنرێت، لێرەدا جەمسەرێكی گەورەی ژیان ونبووە ئەویش "با"یە، لە هەموو وێسگەكاندا با بەدەر لە سێ رەگەزەكەی تر بوونی نییەو مردن باڵادەستترە وەك لە ژیان.
جوتێك پێڵاوی زۆر گەورە قەبارەی هەر یەكەیان شوێنی مرۆڤێكی بە سانایی تێدا دەبێتەوە، پێڵاو یەكێكە لەو ئامرازانەی زۆربەی هونەرمەندان و ئەدیبان و شاعیران لە سەردەمێك لە سەردەمەكان باسیان كردووە، لە نمونەی فان كوخ و سلفادۆر داڵی،  هەرچی هێدگەرو دیداراو شاپێراش لە رەهەندێكی فەلسەفیەوە بۆی دەڕوانن كە جۆرێكە لە دەربڕین سەبارەت بە ژیان، پەتی بوون و خاوسێتی مرۆڤ لە هەموو سەردەمەكان نیشانەی بێباكی و هەرزەكاری بووە، پێڵاو لێرەدا هەر ئەوەندە بەشی پێیەكانی مرۆڤ جێی تێدا ببێتەوە بەڵكو تێكرای ژیان بە هەموو ئەندازەیەكەوە لە خۆدەگرێت، هاوكات تۆڕێكی ماسیگری لە نێوان نمایشكار بینەر هەڵواسراوە زۆر بە سادەیی بۆتە بەشێك لە شانۆنامەكە.
جگە لەم كەرەستانە دوو دەف لەملاو لەولای شانۆكەوە هەڵواسراون، دەف ئامێرێكی موزیكی زۆر كۆنە، چۆن ئسپانیا بە گیتارو عەرەب بە رەبابەو بەریتانیەكان بە پیانۆو ئەمریكیەكان خۆیان بەخاوەنی جاز دەزانن.. كوردیش تا سەرئێسقبان رۆحی خۆی تێكەڵ بە دەف كردووەو لە زۆربەی بۆنە ئایینی و كولتووری و كۆمەڵایەتیەكان وەك ئامێرێك تێكەڵ بە نەریتی باوی خۆی بەكاری هێناوە.
لە وێستگەی یەكەمی شانۆنامەكە مرۆڤ زۆر تەنیایە، ئەوەندە تەنیایە وەك ئەوەی لە دورگەیەكی وشكی بچوك چوار دەورەی شەپۆلە پڕ پێڵەكانی زەریا بن، هەر چەندە بەرەنگاری لەو تەنیاییە دەكات و دەیەوێت پڕی بكاتەوە بەڵام بۆی ناكرێت.
ئەریك فرۆم لە كتێبی هونەری خۆشەویستی دا دەڵێت: مرۆڤ لە سەرەتای بوونیەوە متمانەی بە تەنیایی نییە بۆیە دەیبینین كە لە تافی منداڵیدا بە تایبەت كە تازە دەكەوێتە سەر پێ و هەنگاو دەنێت، لچكێكی كراسەكەی دایكی دەگرێت و ئەو دایكە بۆ هەر كوێیەك بڕوات ئەویش وەك پاشكۆیەكی بێ بڕست (بێ ئیرادە) بەدوایەوە دەڕوات.
ئەم شانۆنامەیە لە مەتنێكی راستەوخۆدا پێمان دەڵێت مرۆڤ فریوخواردوویەكی سروشتییە بەناو جەنگڵەكانی مێژوودا گوزەر دەكات و دەیەوێت تەنیایی خۆی بە كۆمەڵێك ئاكار كە بە شێوەیەكی نیوچە كاتی دڵخۆشی دەكەن پڕیان بكاتەوە یەك لەوانە خۆشەویستی یان بڕوانامە یان پلەو پۆست یان هتد.. ئەم بەشەی شانۆنامەكە زۆر لە نزیكەوە جۆرێكە لەگەڕانەوە بۆمیتوشالیەی بەرناردشۆ و دەیەوێت پێمان بڵێت مرۆڤ دواجار ئەوبوونەوەرە حەپەساوەیە كە نازانێت چی بكات بۆ ئەوەی بۆشاییەكانی ژیانی پڕ بكاتەوە، هەر بۆیە پەنا دەباتە بەر هەموو شتێك بۆ ئەوەی راستییەك بدۆزێتەوەو بیكاتە چەترێك و لە ژێریدا بحەسێتەوەو ناوی ناوە بەختەوەری و لە هەموو ئەگەرەكاندا نە بەختەوەری و نە بەدبەختی دوو ئەوزاری وەهمین و مرۆڤ خۆی بۆ خۆی خوڵقاندوونی و تەواوی باوەڕیشی بە بوونی هێناوە. 
جگە لە تەنیایی دەردێكی تری كوشندەی مرۆیی كە لێوانلێوە لە نائومێدی چاوەڕوانییە، كاراكتەرەكەش وەك شایەتحاڵێك هەر لەسەرەتاوە پێمان دەڵێت: " هەمیشە بیانوویەكم هەیە بۆ چاوەڕوانی"، یان كاراكتەرەكە كە لە هەندێك شوێندا دەبێتە دوو كەسی هاوشێوە.. دەڵێت:" بەدەم چاوەنوارییەوە رۆحمان دەرچوو!!".
د. ئیبراهیم فەقێ لە كەسێتی سەلبی و كەسێتی ئیجابیدا دەڵێت: دوو دەرد مرۆڤی هەموو سەردەمەكانی كوشتووە، یەكەم دواخستن كە بەزمانی عەرەبی پێیان دەوترێت المتسوفین كە لە (سوف)ـەوە وەرگیراوە واتا دوایی ئەوە ئەنجامدەدەم و دوایی ....، دووەمیان چاوەنوارییە. چاوەنواری جگە لەوەی فۆرمێكی دەروونی بە هەموو مرۆڤەكانی سەر زەوی بەخشیوە وەك لە سامۆیل پێكت دا دەبینین سێ كاراكتەر بەدەم چاوەنواری گۆدۆوە چۆن یەكتری ریسوا دەكەن، بەڵام لە كولتووری رۆژهەڵاتیدا چاوەڕوانی هەر فۆرمێكی دەروونی وەر نەگرتووە، بەڵكو توانیویەتی ببێتە بەشێك لەكایەی رۆحی وەك دەبینین لە چاوەڕوانی گەڕانەوەی عەسا بەدەستەكانی مێژووین لە نمونەی (خدری زنە، مەهدی، مەسیح، دەجالی كوێر)، چاوەنواری تاكی كورد پەتایەكە لە تاسەباری و هەڵوەدایی كە لەم شانۆنامەیەدا بە ناوی ویستگەكانی مردن خۆی لە خۆیدا جۆرێكە لە وێستگەكانی ژیان، ژیان بە هەموو خەونەكانیەوە، ئازارەكانیەوە، ژیان وەك ئەدگار ئالن پۆ لە نامەیەكی بۆ (هیلانە)ی كچە هاورێی دەڵێت: "ژیان پەتایەكی قورسە بەسەر رۆژگارەكانی تەمەنمەوە راكشاوە"، لێرەدا (لەم شانۆنامەیەدا) بنەیەكی تر بەری بە چاوەڕوانییەوە نووساوە كە ئەگەر بۆ هەموو مرۆڤەكان مایەی خۆشی بێت بۆ تاكی كورد بازنەیەكە لە ئازار، تەنانەت گەر لە بازنەكەش ئازاد بێت لە ئازارەكە رزگاری نابێت، ئەویش گیرۆدەبوونە بە خاك و نیشتمانەوە كە لە شانۆنامەكە بەناوی زێدەوە هاتووە. بۆیە دەبینین یەكەم دەڵێت: "منیش كوڕی ئەو بستە خاكەم كە پێی دەوترێت زێد، بۆیە قەدەرم وایە" ئەو رایەڵە واتایی و نەبینراوەی مرۆڤی ئێمە بە زێدەوە دەبەستێت بە هۆی ئەزموونەكانی مێژووەوە كە هەمیشە شەرمان بۆ زێد كردووەو قوربانیمان بۆ داوە؛ جۆرێك لە قودسیەتی پێدراوە، بۆیە دەبینین زێد وێرای هەموو ئەو دەردو نەهامەتیانەی بۆی هانیوین هەر بە دایكی خۆمانی دەزانین و بە چاوێكی پیرۆزەوە بۆی دەڕوانین.
لە سێیەم وێسگەی پەتای ژیان مرۆڤ قالبووە بە نامۆ بوون، ئەو نامۆبوونەی ئەلبێر كامۆ بە زۆرترین كلۆج باسی كردووەو كردویەتی بە ئەلتەرناتیفێكی دەروونی بۆ خۆشبەختی كە لە كتێبەكانی (نامۆ، یاخی، سیزیف) بەجوانی گوزارشتیان لێدەكات، كامۆ دێت و پەیامەكەی سیزیف بە شێوەیەكی تر بە ئێمە دەگەیەنێت:" مرۆڤ زۆر دڵخۆشە كە هەمیشە هەوڵدەدات، گرنگ ئەوەیە هەوڵبدات تەناتە گەر بەتەنهاش بێت و تاوێرە بەردێك وەك سزایەكی رۆحی بەرز بكاتەوەو دیسانەوە گلۆر بێتەوەو بگەڕێتەوە شوێنی خۆی و تا مردن ئەو نەهامەتییە هەر دووبارە بێتەوە زۆر ئاساییە، گرنگ ئەوەیە هەمیشە بە ژیانەوە سەرقاڵ بێت".
كۆڵن ویلسۆن دەڵێت:" نامۆ بوون رێگەدانە بەو توانا متەی مرۆڤ تا بەرەو دەرەوە ئاراستە بكرێت و لە ناخی مرۆڤدا جێگیر نەبێت و هیچ پەیوەندی بە خاك و خەڵك و پەیوەندیەكانەوە نییە"، مرۆڤ بریتیە لە دوو بوونەوەر یەكەمیان كەسێكی ئاساییەو هەموو ئاكارەكانی لە رێگەی هەڵسوكەوتەكانیەوە ئاشكراو روون دەبینرێن، دووەمیان رۆبۆتێكی زاڵە لە ناواخنمان زۆر جار دەیەوێت هەموو ژیانمان لە دەسبكاتەوەو لەجیاتی ئێمە جڵەوی ژیانمان بخاتە ژێر ركێفی خۆیەوە، كە رێگەی لێدەگرین هەموو رۆحمان پڕ دەكات لە بێزاری و نائومێدی.    ترس ئەو ئاراستە دەروونیەی هەمیشە دەبێت سەرچاوەیەكی دیاری كراوی هەبێت و كۆمەڵێك هەلومەرج بۆ بریتیبوونی ترسەكە دروست بێت، كەوابوو ترس دەبێ دوو جەمسەری دژ بەیەك لەهەلومەرجێكی تا‌ویبەتدا كۆبكاتەوە یەكەم ترسێنەر وەك سەرچاوەیەك بۆ دروستبوونی ترس و دووەم ترساو كە دەبێتە گوزارشتكەر لە بوونی سەرچاوەكەو بە ئامرازێكی دەروونی تایبەت دەیدەخات، ئایا مرۆڤ لەچی دەترسێت؟ مەرج نییە هەموو سەرچاوەیەك مایەی ترس بێت ئینجا لێی بترسین، ئەو كەسەی كە بۆیەكەم جاری لە ژیاندا سواری پایسكلێك دەبێت ترسی هەیە، منداڵێك لە سەركەوتنی بەسەر یەكەم جۆلانە ترسی هەیە، عاشقێك لە یەكەم ئەزموونی خۆشەویستی، یەكەم رۆژی قوتابخانە، یەكەم گەمەی سێكسی و هتد..
ترس غەریزەیەكە بۆ پاراستنی بوونەوەران لە لەناوچوون، بەلام لەلای مرۆڤی بەبەختدا خۆی لە خۆیدا بۆتە كایەیەك بۆ لەناوچوون، لەناوچوونی بەكاوەخۆ، پیشانەوە لەنیگەرانی، ترس لەوەی ببین بە گورگ دەمانكات بەگورگ، ترس لە جەلاد دەمانكات بە جەلاد و دیسانەوە دەمانگێڕێتەوە بۆ ئەو دڵخۆشییە وەهمیەی لە ناخماندا نەبێت لە هیچ شوێنێكی دونیادا جێی نابێتەوە.
لەو گەمەی جەلاد و قوربانییە مرۆڤەكان هەمیشە لە سەماكردندان، سەمای هونەری، سەمای رۆحی، سەمای ویژدانی، سەمای مەرگ و هتد.. جووڵەكان خۆیان لە خۆیاندا پڕن لە ئیقاعی سەما هەر وك لە زۆربەی سەماكانی جیهاندا نۆرمێك دەبینرێت پێی دەوترێت كەوتن و هەڵسانەوە واتا ئازارەكانی ژیان لەبەردەم وێسگەكانی مردن هەر بەردەوامن.  
كۆتایی نمایشەكە لەناو ترسێكی ئەبەدیدا دەخولێتەوە، ترس لە هەموو كایەكانی ژیان و ترس لە خودی مردن، بۆقەرەبووكردنەوەی ئەو ترسە لە كۆتایی نمایشەكە بە دەفەكان یەكتری ئاودەدەدن بەلام ئەویش چاری نابێت و دواجار بەربوونەوەو مردن وەك غەریزەی ساناتۆس بەسەر ژیان و بەردەوامی وەك غەریزەی ئێرۆس زاڵ دەبێت و كۆتایی بەنمایشەكە دێت.





‌ 154 جار بینراوه‌
5/27/2017 11:29:54 AM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
راپرسی
پێت وایە دۆخی ئێستای كوردستان بەچی چارەسەر ئەبێت؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved