نوێترین
روحانی: لەپاڵپشتیکردنی قەتەر بەردەوام دەبین   |    ئه‌مریكا داواده‌كات كێشه‌ی قه‌ته‌ر و وڵاتانی كه‌نداو گه‌وره‌تر نه‌كرێت    |    ته‌نها له‌ 1%ی موسڵ له‌ چنگی داعشدا ماوه‌   |    عه‌ممار حه‌كیم: كورد به‌شێكه‌ له‌ ڕۆحی نیشتمان   |    عیراق ١٠٠ ملیار دۆلاری پێویسته‌ بۆ ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی ناوچه‌كانی ژێر چنگی داعش   |    وه‌زیری كشتوكاڵ: ئێران به‌ڵێنی داوه‌ به‌شێكی ئاوی زێی بچوك به‌ربده‌نه‌وه‌   |    شوان داودی:نه‌قیی رۆژنامه‌نووسانی كوردستان پێنج کەس کارمەندی ئیداری و شوفێرەکەی وه‌كو شاره‌زا بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ دۆسیه‌كی دادگا ده‌ستنیشانكردوه‌   |    عەدنان موفتی: ریفراندۆمێكی یاسایی‌و بەهێز پپێویستی بەپەرلەمانە   |    گه‌ریلاكانى هه‌په‌گه‌ باره‌گایه‌ك ده‌كاته‌ ئامانج كه‌ وه‌زیری ناوخۆی توركیای تێدابوه‌   |    له‌ هێرشێكی ئاسمانیدا له‌ ئه‌نبار ده‌یان تیرۆرست كوژران   |   
كوردی  |   عربي
»  پەڕەموچ
مێژوو لە نێوان راستینەو ئەفسانەدا .. رۆمانی "قــــەڵای ئالمـــــۆت" بەنمونە
ئا / عەبدولڕەحیم سەرەڕۆ



 
ئایا پێدەچێت تایەفەیەكی حەشاش بەو وردەكاریەوە سیاسەت بە سەركەوتوویی بكات؟!

زۆرجار رۆمانێك یان داستانێك باس لە رووداوێكی مێژوویی دەكات و ئەگەری هەیە زۆرێك لە زیادەرۆیی لە توانای كاراكتەرەكان یان لەماجەرای رووداوەكان بكات، نمونەی ئەدەبی لەسەر ئەوجۆرە بەرهەمانە زۆرو زەوندە هەن وەك داستانی ئەنكیدۆی سۆمەری و هێركلیتی گریكی و لەناو حیكایەتی كوردەواریشدا باس لە توانا مەزنەكانی رۆستەمی فەلامەرز كراوە، بەڵام كەم رۆمان هەن لە شێوەی داستان گوزارشت لە هێزێكی سیاسی ئەفسانەیی بكەن وەك ئەوەی فلادیمێر پارتۆل باسی سیاسەت و چۆنیەتی سەركەوتنەكانی حەسەنی كوڕی سەباح دەكات كە چۆن تیمی حەشاشەكانی دامەزراندووەو دواتر بەهۆی توانا هزری و جووڵە سیاسیەكانییەوە بۆتە خاوەن پێگەیەكی سیاسی گەورەو هەژموون و دەسەڵاتی بەسەر تەواوی ناوچەیەكدا سەپاندووەو قەڵایەكی بەردینی گەورەی لە چیای سەختی ئەلبورز بۆ بەرگریكردن لە خۆی بونیادناوە.
رۆمانی قەڵای ئالمۆتی فلادیمێر پارتۆڵ یەكێكە لە بەرهەمە ئەدەبیە هەرە بە پێزەكانی كە باس لە مێژوویەكی سیاسی بەو وردەكارییەوە بكات،چونكە باس لە رووداوێكی مێژوویی دەكات كە تا ئێستا هاوشێوەی شارستانیەتی فیرعەونیەكان پڕە لە نهێنی و تەلیسم و سەرسامی نامۆ بە تێگەیشتنی هزری مرۆیی، ئەگەرچی پێش پارتۆڵ و دوای نووسینی ئەلەموتیش بە سەدان سەرچاوەی مێژوویی لە كتێب و نوسین و لێكۆڵینەوەی مێژوویی راستەوخۆ وناراستەوخۆ لەسەر ئەو بابەتەكراوە، هیچیان هێندەی پارتۆل لەسەردەمی خۆیدا مێشكی خوێنەریان نەهەژاندووەو سۆزیان بۆ زیاتر تێربوون لەو بابەتە پڕچێژە نەبووە.
ئالمۆت ئەو قەڵایەی پڕە لە پەنهانییەكانی ژیان و گوزەشتەی حەسەن كوڕی سەباحی دامەزرێنەری تایەفەی نزارییەكان كە بە ئیسماعیلی ناوبراوە، یان لە هەندێك سەرچاوەدا بە تایەفەی حەشاشەكان ناسراوە، قەڵای ئەلەموت كە بە هێلانەی داڵیش ناسراوە، قەڵایەكی بەردینی یاڵەو یاڵی سەختە دەكەوێتە سەر لوتكە بەرزەكانی زنجیرە چیای دەیلەم كە بە ئەلبورزیش ناسراوە، لە باشووری رۆژاوای رووباری قەزوێنەوە لە شاری روودبار و لە سەرووی رووباری شاوەردەوە ماوەی (100) كیلۆمەتر لە شاری تارانەوە دوورە.
فلادیمێر پارتۆلی رۆماننووس بە پێی دیدی خۆی باس لە چۆنییەتی بەردەستەكردنی خەونەكانی حەسەنی كوڕی سەباح دەكات و دەتوانێت بە هەشتێك لەسەر زەوی بۆ دارودەستەكەی خۆی بخوڵقێنێت، چۆن دەتوانێت بە بێ ئەوەی زۆرداری و جەور بەكار بهێنێت هەموو دارو دەستەكەی باوەڕی پێ بهێنن و بەو پەڕی باوەڕ پێ بوونەوە ببنە سەربازی گیانفیداو بەرگری لێبكەن و ئەو شانشینە گەورەو ئاستوندەی بۆ بپارێزن، كە دواجار دەبێتە رووگەی تایەفەی نزارییە ئیسماعلییەكان، ئەوەش بە ماندووبوون و پلاندانانێكی جادوویی خەونی مەحاڵەی گەیاندۆتە جیهانی راستینە، ئەو قەلا گەورەیە بەشێوەیەك دروست دەكات كە هیچ یەكێك لە دوژمنەكانی نەتوانن پێی بگەن و هاوكات پاسەوانە گیان فیداكانی هەمیشە لەبۆسەدا بوونە، بەم شێوەیە بوو بە قەڵغانێكی ترسناك بە رووی هەموو ئەوانەی دژ بە رێبازی نزارییەكان هەڵسوكەوتیان بكردایە، چونكە خەنجەری دەبانی ژەهراوی ئەو سەركردەیە بێ یەك و دوو دەبووە هۆی مردنی راستەوخۆ و ناراستەوخۆ، بارتۆل دەلێت ئەو خەنجەرە كوشندەیە باشتر بوو قوربانییەكەی لەناو ببردایەو دەستبەجێ رادەستی خۆڵی بكردایە، چونكە بریندارەكان كە هەڵدەهاتن بەهۆی ژەهراوی بوونی برینەكانیانەوە هێندە بە كاوەخۆو ئازارەوە دەمردن دەیانخواست كە رووداوەكە دووبارە بێتەوەو دوو تانەی تریان بەر بكەوتایەو دەستبەجێ لەناو بچوایەن.
لەم رۆمانەدا پەروەردە رۆڵێكی تەواو دەبینێت بە تایبەت سەربازە فیداكارەكان و پاسەوانە چاوكراوەكان و كەنیزەكە زۆر نەشمیلەكان هەریەكە فێرگەی تایبەت بە خۆی هەبووە بۆ ئەوەی پارسەنگی ژیانی ناو قەلاكە رابگرن و هەمیشە لە راهێنان و باشتركردنی پەیرەو پرۆگرام و مامۆستاكانا بوونە، هاوكات كەس بۆی نەبوو لە تاقیكردنەوەكان و مەشق و راهێنانە سەخت و وردەكان سەركەوتنی گەورەی دەستەبەر نەكردایە، ئەگینا فرێدەدرایە دەرەوەی قەڵاكەو بە هاوڵاتییەكی ئاسایی دادەنراو هەتا مردن كاری وەرزێری و كۆڵكێشان و جوتیاری و چێوەباری پێدەكرا، ئەو كەسانەی لە پلە باڵاكاندا بوون و قۆناغ بە قۆناغ سەركەوتنی گەورەیان دەستەبەرنەكردایە زۆربە جەزرەبەیی دووچاری مردن دەبوونەوە، ئەو دارستانە جادوویی و رۆمانسیانەی كە پارتۆڵ باسی دەكات هەر خوێنەرێك دەخوازێت خۆی بۆ ئەو كەشوهەوایە تامردن بكاتە گیانفیدا چونكە قوربانیدان لە پێناوی بەهەشتێكی لەو چەشنە شایستەی خۆیەتی.
هەربۆیە كە دەگاتە باوەڕی تەواو بەوەی خەونەكانی دەستەبەركران و بزووتنەوەكەشی سەركەوتن بە دەستدەهێنێت بیر لەوە دەكاتەوە كۆتایی بە ژیانی خۆی بهێنێت چونكە ئیتر پێویست بە مانەوە ناكات و لەوە زیاتر لە سەردارێكی خۆشەویستەوە دەبێت بە زۆردارێكی خوێنرێژ، ئیتر روودەكاتە مردن، تەنانەت مردنیشی پڕە لە نهێنی و ئاڵۆزی و تێكرسكاوی و پەنهانیی سەرسامكەر!!
ئەلەمووت وەك هەر رۆمانێكی مێژوویی تر لێوانلێوە لە پرسیار بەڵام لێرەدا پرسیارەكان سەیرن نەك هەر بەتەنها لە رووی مێژوویی و رووداوو كارەساتەكانەوە، بەڵكو خوێنەر پەنا دەباتە بەر پرسیار كردن لە خودی رۆماننووسەكە و گیرۆدەی دەكات لە نێگەرانی و بیركردنەوەی نەفرەتبار بەرامبەر بە زۆرێك لە مەتنو هاوبار تێمەی بابەتەكە هەوڵدەدات زیاتر و زیاتر بزانێت، هەوڵدەدات ئەو تەمومژە تەنكە لەسەر رۆمانەكە رابماڵێت بەڵام ناتوانێت.
چۆن دەبێت رۆماننووسێك گەمە بە سەردەم و ژیانی كەسێكەوە بكات و ‌وبەو شێوەیە پڕی بكات لە نهێنی لەكاتێكدا خۆی لە خۆیدا هیچی لە ئاڵۆزی و سەختی كەم نییە؟! یان رێچكەی مێژوو بە شێوەیەك ببات تا لەگەڵ ئامانجەكانیدا بیگونجێنێت؟ ئایا دەكرێت ئەم رووداوە مێژووییانە وێرای پێشكەوتنەكان هەر لە بۆتەی نهێنیو ئاڵۆزیەكاندا خوێنەران بە خۆیانەوە قاڵبكەن. ئایا دەكرێت سەركردەكان وەك ئەوەی واریسی راستەقینەی یەكتر بن هەمیشە دەستو پێوەندەكانی خۆیان بەو ئامانجەوە ببەستنەوە كە خۆیان بە پیرۆزو بەهاداری دەزانن و دەیانەوێت لەو رێگەیەوە قوربانی بەكەسانی تر بدەن و بگەنە ئامانج؟! تاكەی رێبازەكان و كایە پیرۆزەكان ئەو ماسكە جادووییەن كە خەڵكی زیرەك و سیاسی بە هۆیەوە دەگەنە ئامانجەكانیان؟! ئایا گەڕانەوە بۆ رووداوەكانی مێژوو بەرجەستەكردنی ئێستایە یان هەڵاتنە لە تاڵیەكانی ئەمڕۆ كە بە مێشكی ئاسایی شی ناكرێتەوە؟!
ئالمۆت بە تەنها قەلایەكی بەردین نییەو هیچی تر، بەڵكو بۆتەیەكی فیكری كڵۆمدراوە لەناو قەلایەكی بەردین و پرسیار ناورووژێنێت بەڵكو لە دوو توێی دێرەكاندا لەناكاو پرسیار بە رووی خوێنەردا دەتەقێتەوەو پڕی دەكات لە تاوگیری و سەرسەختی!!
ئەم رۆمانەی كە ئەمڕۆ بۆتە جێی بایەخی زۆرێك لە خوێنەران و تەنانەت مێژوونووسان و ئەو كەسانەی گرنگی بە مێژووی ئێران و ناوچەكە دەدەن گرنگی زۆریان خستۆتە سەر، بەڵام رۆمانەكەی پارتۆڵ لە سییەكانی سەدەی بیستەم و بەر لە هەڵگیرسیانی جەنگی دووەمی جیهان نووسراوەن كە هیشتا هیتلەرلە ئەڵەمانیاو ستالین لە یەكێتی سۆڤیەت و مۆسۆلینی لە ئیتالیاو سەرۆكانی تر لە تێكرای جیهان بەهۆی جەنەگەوە هەڵنەكەوتبوون و نەبوبوون بە ئەستێرە، واتا هێشتا تۆتالیتاریزم لە جیهانی نوێدا چەكەرەی نەكردبوو، كە بەهۆی ئەو سەركردانەوە هەر یەكەو بە بۆچوون و ویستی خۆی دەیویست نەخشەی جیهان بگۆڕێت و هەموو میللەتان پێشێل بكات و لەسەر حسێبی ژیانیتاك و بەرژەوەندی نەتەوەكانی تر خۆیان تێربكەن و دارودەستەكانیان بلەوەڕێنن، ئەم رۆمانە دورووی بایەخی مێژوویی لە خۆیدا كۆكردۆتەوە، یەكەم باسی مێژووی قەڵای حەشاشەكان دەكات دووەم لەسەردەمی هەڵكردنی چرای سەوزی توتالیتاریزم نووسراوە هەر بۆیە لە دوای جەنگی دووەمی جیهانەوە مەودایەكی بەرفراوانی لە فەزای ئەدەبیباتدا داگیركردو وەرگێردرایە سەر زۆربەی زمانە زیندووەكانی جیهان.
ئەگەرچی نزیكەی سەدەیەكە ئەم رۆمانە نووسراوە بەڵام یەكێكە لە بەرهەمە ئەدەبیە مێژوویەكان كە هەمیشە لە رووی بایەخەوە بە تازەیی دەمێنێتەوە، چونكە وێرای رووداوەكانی مێژوو، بەرهەمی بەپێزی ئەدەبی، لێوانلێوە لە تەلیسمی جادوویی كە زەمەن هێشتا پەردەی لە روو دانەماڵیوە.

سەرچاوە
رۆمانی (قلعە اٌلموت)ڤلادیمیر بارتوڵ وەرگێرانی بۆ عەرەبی فاتیمە نیزامی.. ساڵی 2011 چاپی دووەم.


‌ 62 جار بینراوه‌
6/10/2017 10:44:31 AM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
راپرسی
پێت وایە دۆخی ئێستای كوردستان بەچی چارەسەر ئەبێت؟

سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved