نوێترین
ئەمریكا رێگری لە رادەستبوونی چەكدارانی داعش بە پێشمەرگە دەكات    |    بە هۆی نوێنەكردنەوەی تۆماری دەنگدەران گەنجانی تەمەن 18 - 21 ساڵ مافی دەنگدانیان نییە   |    تەنها چوار پەلەمانتاری سوننە دژی بڕیاری لادانی پارێزگاری كەركوك بوونە    |    بەبێ هەماهەنگی پێشمەرگە ئۆپراسیۆنی كۆنترۆڵكردنەوەی حەویجە دەستپێناكات   |     تا ئێستا لە كەركوك بەشی تەندروستی تایبەت بە ئاڵودەبووانی ماددەی هۆشبەر نییە   |    كەم نەكردنەوەی نرخی مولیدە ئەهلییەكان ناڕەزایی خەڵكی كەركوكی لێ دەكەێـتەوە   |    بڕیارە سبەی یەكشەممە پارەی پترۆدۆلاری مامۆستایانی خوێندنی كوردی لە كەركوك دابەشبكرێت   |    بە پەلە .. سەبارەت بە ریفراندۆم ئەنجومەنی مەڵبەندی كەركوكی یەكێتی دەنگیان بە (بەڵێ)یەك دا   |    150 هەزار عەرەبی هاوردە لە تۆماری دەنگدەرانی ریفراندۆمەكەدا هەیە   |    150 چەكداری داعش لە گوندێكدان و سوپاو حەشدیش هەوڵی كۆنترۆڵكردنەوەی نادەن   |   
كوردی  |   عربي
»  پەڕەموچ
شوناسی نیشتمان لەلای ئەو داهێنەرە كوردانەی بە زمانی خۆیان نادوێن
خالید پێشەوا

"بەبێ هیچ موجامەلەیەك بێ هیچ ترسێك خەونی گەورەی من سەربەخۆیی كوردستانەو لە وڵاتی سەربە خۆیی بژیم”. ئەمە وتەی شاعیرو رۆماننوسی گەورەی كورد سەلیم بەرەكات شاعیرێكی موخەزرەم لە یەكێ لە چاوپێكەوتنەكانیدا لەگەڵ كەناڵێكی كوردساتدا لە ساڵی ٢٠١١ ئەو وتانەی دركاندووە كە لە سەرەتای ئەم وتارەوە باسمان لێیكرد ئەمە خەونی رۆماننوس و شاعیرێك بوو كە لە هەموو شیعرو رۆمانەكانیدا بۆنی سەربەخۆیی كوردستانی دەكرد بە ئاواتی سەربەخۆیی و نیشتمانێكی ئازادبوو. گەورەبیرمەندو ئەدیبی عەرەب ئەدۆنیس رۆژێك لە رۆژان بەڕاشكاوانەوە وتی: "ئەوە كلیلی زمانی عەرەبی لە گیرفاندایە"، هەروەها پێشەوای رەسەنی شیعری عەرەبی مەحمود درویش (لە كۆنفرانسێكدا لە شاری لەندەن رایگەیاندو وتی:"هەموو هەوڵێكی خۆمم دا تا وەكو كاریگەر نەبم پێی".
هۆنراوەكەی مەحمود دەرویش بەگشتی و لە هەموو رەهەندەكانیا بە زمانێكی پڕ لە ئەدەب و هونەرو هەست و سۆزێكی شاعیرانە گوزارشت لە تێكڕای خەباتی ٢٧٠٠ ساڵەی گەلی كوردستان و خەباتی رەوای لە پێناو سەربەخۆیی كوردستاندا، مەحمود دەروێش لەم هۆنراوەیەدا ئەو مێژووی خەباتەی لە هاوڕێی ئەدەبی و هونەری سەلیم بەرەكات كۆی كردۆتەوە ئەمەش لوتكەی بلیمەتی مەحمود دەرویش بوو، هۆنراوەكەی مەحمود دەروێش باس لە شوناس و نەبوونی وڵاتێكی سەربەخۆ دەكات بۆ كورد. بۆیە دەبینین لە هۆنراوەكەدا كۆمەڵێك وشەی زمان، شوناس، پەتی سێدارە، تۆڵەسەندنەوە لە پەتی نەبونی دەكات.
لە پێنج دێڕی سەرەتا وەك دەسپێكی هۆنراوەكە باس لە هاوڕێی تەمەنی خۆی دەكات تا وەكو دەگاتە ئەو شوێنەی دەڵێ:-
"چیاكان...... چیاكان"
واتا: تەنها چیاكان دۆستی كوردستانن ئەمەش رەنگدانەوەی ئەو وتەیەیە كەوتویانە (هەمیشە تەنها چیاكان دۆستی كوردستانن) هەمیشە داگیركەران بەدروشمی پڕ لەدرۆو نیفاق و دووفاقی وەكو (برایەتی نێوان گەلان،برایەتی ئایینی لەگەڵ كورد، پێكەوەژیان، ئاشتی، مافی مرۆڤ) بەكاریان دەهێنا بۆ لەناوبردنی خەونی سەربەخۆیی.
وەكو چۆن ئەحمەد كایا لە تاراوگەی زمانی خۆیدا بوو، بۆ ماوەی ٤٠ ساڵ گۆرانی بە زمانی تورك دەوت. كاتێك بڕیاریدا سێبەری تارماییەكانی زمانی توركی لابدات توشی مەنفایی هەتاهەتایی كراو حوكمی بەسەردابڕا، ئەحمەد كایا بەدەنگی هەمیشە تاشەبەردەكانی كوردستانی دەخستەگریان ئەحمەد كایا بەخوێن و دەنگی ئەفسوناوی گۆرانیەكانی نەخشەی كوردستانێكی سەربەخۆی دەكێشا، ئەحمەد كایا كاتێك حوكمی ناڕەوای توركی داگیركەر سەپێنرایە سەری، لە مەنفای شوناس و زمانی دایكەوە بۆ مەنفای رۆح و جەستەو هزرو ناسنامەو شارستانیەت، لە مەنفادا وتی:- من لە ئێستادا هەست بە سەرمایەكی زۆردەكەم، سەرماكەم هی بێ پۆشاكی و بێ نانی نییە، بەڵكو سەرماكەی من هی بێ نیشتمانیە بۆ ئەوەی لەسوچێكیا خۆم گەرم بكەمەوە.
سەلیم بەرەكات لە وشەكانیدا بەردەوام دەبێت تاوەكو دەگاتە باسی پەیوەندی كوردو جنۆكە، ئەم دێرە شیعرە دوو رەهەند لە خۆدەگرێت، (هەرگیز خەونی بە هیچ شتێك نەبینی لەو كاتەی كە جنۆكە كەوتەوە شكانی)
یەكەم:- وەكو ئاماژەیە كە بەزمان پاراوی و بەهێزی و پتەوی و شوبهاندنی بەزمانی جنۆكە بەكارهێنانی زمانێكی وا ئەم هێزەی سەلیم بەرەكات بەڕوونی بەدیاردەكەوێت.
دووەم:-رەهەندی دووەم زۆر ترسناكترو كوشندەترە سەرچاوەی لە فیقهی شیعی(لا تخالگوهم، فإن اڵاكراد حی من أحیا‌و الجن، كشف عنهم الغگا‌و فلا تخالگوهم(. ( لا تنكحوا من اڵاكراد أحدا فإنهم جنس من الجن كشف عنهم الغگا‌و)ـەوە سەریهەڵداوە گوایە لە سەرچاوە هەرە گرنگ و باوەڕپێكراوەكانی دایكانی كتێبی ئایینیان باس لەوە كراوە كە كورد نەوەیەكە لەنەوەكانی جنۆكەو نابێت تێكەڵاویان بن و ئاڵوگۆڕیان لەگەڵ بكەن ئەم فتوایە لە هەشتاكان رەنگدانەوەی خۆی هەبوو لە كوشتارگەی كورد دوای گەیشتنی فارسیزمی ئیسلامی ئێران بە دەسەڵات لە سەرەتاكانی ساڵانی هەشتادا..
لەم كاتەدا كە ئەم دێڕانەی وەردەگێڕایە سەر زمانی كوردی (ئەی رۆڵە ئازادەكەم ئەی بەرانی پێچاوپێچی ونبووی هەمیشەیی، ئەگەر باوكت بینی مل لە سێدارەدراوبوو، داینەگری لەپەتی ئاسمانا، هەواڵی دڵتەزێنی لە سێدارەدانی پۆلێ لە ئازادیخوازان لە رۆژهەڵاتی كوردستان بیست و بەرچاوكەوت. لەخۆمم پرسی ئاخۆ چەند جاری تر خوێناو لە شیعرەكانی دەروێش و بەرەكات دەچۆڕێت ئاخۆ چەندجاری دیكە ئێمە دەبینە قۆچی قوربانی بێ شوناسی، بێ نیشتمانی، بێ وڵاتی، بێ سەربەخۆیی. ئەم لە سێدارەی داگیركەران لە رۆژهەڵاتی كوردستان قوڵایی ناخی پڕ لە قین و داگیركەری ئێرانی و توركیمان بۆ دەردەبڕێت كە داگیركەران تەنانەت نەك زمان وشوناسمان لێ وەرگرن بەڵكو خەون و پێنووس و شیعرو جەستەو كەلتورو شارستانیشمان لێ زەوتدەكەن، ئەمە ئەو عەقڵییەتەمان بۆ ئاشكرادەكات كە رازی نابن بەوەی خودای گەورە نەتەوەیەكی دروستكردووە بەناوی كوردو نیشتمانێكی دروست كردووە بەناوی كوردستان.
ئێستا تۆ.......ئێستا تۆ
ئازادی ئەی رۆڵەی خۆت
تۆ ئازادی لە باوكت و نەفرەتی ناوەكان
بەزمان سەركەوتی بەسەرناسنامەدا
بەو كوردەم وت بەزمان تۆڵەت لە ئاوارەبونی خۆت كردەوە
كۆتایی ئەم تابلۆ شعرییەو ئەم وێنە مرۆڤانەیە مەحمود دەروێش هەوڵدەدات دیالێكتێكی ئەدەبی فەلسەفی لە نێوان ئاوارەبوونی خودو شوناس و ناسنامەدا، دیالێكتیكی شوناس و زمان دوو چەمكی دانەبڕاون لە شیعرەكانی بەرەكات و دەروێش دا كاریگەری هەمیشەیی بەردەوامی هەیە لەسەر خودی مرۆڤەكان بێگومان نیشتمان پێشترە لە زمان و بەهێزبونی زمان بەهێزبونی نیشتمانە ئەم دوو چەمكەش لە چوارچێوەی زمان خۆیان دەگرنەوە بۆیە لە دەروێش گوزارشت لەناسنامەو زمانی خاكی كورد دەكات هەموو و ئەم شتانەشی لە سەلیم بەرەكات كۆكردۆتەوە لە كۆتایی قەسیدەكەش جەخت لەوە دەكاتەوە بەزمان سەركەوت بەسەر شوناسدا ئەو شوناسەی سەپێنرایە سەر سەلیم بەرەكات بێ ئەوەی خۆی هەڵی بژێرێت وەكو ئەو (٤٥) ملیۆن كوردەی كە چەندەها شوناس سەپێنراوەتە سەریان بێ ئەوەی شوناسێكی تایبەت بەخۆیان هەبێت، هەروەها جەختكردنەوەی مەحمود دەروێش بە زمان تۆڵە لە ئاوارەبونی خود دەكات، سەرەڕای ئەوەی بە زمانی عەرەبی شیعر دەنوسێت، سەلیم بەرەكات هەمیشە دەیوت:"زمان نیشتمانە شوناسە"، دەیوت:"من لەزمانا نیشتمانێكم دۆزییەوە"، ئەم یاریكردنەی بە وشە لە شیعرەكانیدا وتەی فەیلەسوفی گەورەی عەرەب ئەدۆنیس بۆ بەرەكات بەوەی كە كلیلی زمانی عەرەبی لە گیرفاندایە بەتوانایی و لێهاتوویی سەلیم بەرەكات نیشان دەدات هەر چەندە بە زمانی عەرەبی شیعر دەنووسێت و زمانی كردە نیشتمانێك بۆ خۆی بەو زمانە گوزارشت لە ئازارەكانی خودی ناخی خۆی و ئاوارەبوون و شوناس و كەلتورو شارستانیەتی كورد دەكات. واتا سەلیم بەرەكات نمونەیەكی زیندووە لەئێش و ئازاری رۆماننوس و شاعیران و ئەدیبی كوردو خەونیان بۆ سەربەخۆیی كوردستان.
ئاخۆ لەسەر خەونی ئازادیدا وشەكانی سەلیم بەرەكات لە سێدارە دەدەن؟.. ئاخۆ لە تۆدا خەونەكانمان زیندانی دەكەین؟ وشەكانت مەنفایی دەكەینەوە بۆ خۆت تەرمی برینێكی كوشندە بەهێمنی هەڵدەگرین ئاخۆ دەتكوژین لەسەر شەپۆلی وشەكانت؟ ئەی كەڵەشێری گەڕەكی زمان پاراو.. ئاخۆ بێ هیوات دەكەین؟! ئایا سەردەنێیتەوە وەكو هاوڕێكەت بەحەسرەتی سەربەخۆییەوە؟ ئایا شەرابی شیعر لەسەر لێوەكانت وشك دەكەیت؟ ئاخۆ هەموو و دارێكی شیعری لەژێر پێچاوپێچی مەنفادا رەگوریشە دەردەكات؟ ئاخۆ هەروەك ئەحمەد كایا لە قوڵایی سۆزی گۆرانیەكانتا لە غوربەتدا دەمری؟!

سەلیم بەرەكات لەو شیعرە ناوازەی بۆ كوردبوون و ئازارەكانی خۆی دەینووسێت و دەڵێت:
ئەو كوردە تەنها بای هەیە 
دەكەوێتە بیری ئەو كوردە كاتێ سەردانی دەكەم سبەینێ 
دووری دەخاتەوە بە كەسێكی خوول دوور كە بڵێم،، 
 تەنها چیاكان چیاكانە،، 
ڤۆدگا دەخواتەوە
تاكو خەیاڵ بێ لایەنی بهێڵێتەوە 
منم كۆچ كردوو لە مەجازم، 
گەڕۆكیە بەدبەختەكە خوشكانی گەمژەكانمە 
و هەروها ئەتەكێنی لەسەرشوناسی سێبەرەكان 
ناسنامەم زمانمە خۆم خۆمم من زمانم،، 
من مەنفی كراوم لە زمانم
دڵم پشكۆی كوردە لەسەرچیا شینەكانی
نیقوسیا پەراوێزە لە هۆنراوەكەی
وەكو هەموو وشارێكی دی لەسەر پاسكیلێك
هەموو لایەكی هەڵگرتووتی 
لەوشوێنە دەژیم كە دواین ئاراستە دام ئەنێت
بەو شێوەیە بۆشای هەڵبژارد وخەوت
هەرگیز خەونی بەهیچ شتێك نەبینی
لەو كاتەی كەجنۆكە كەوتەوە شكانی
خەواڵوەكان دونیایان لەلاپیرۆزە
یاخود ئاورشێنی دەرگای سبەینانی ئاڵتونی دەكەن
نە سبەینێم هەیە نەدوێنێ،
ساتی كەم گۆڕەپانی سپیمە 
ماڵەكەی پاكەوەكە چاوی كەڵەشێر
لەبیرچووە وەكو خێوەتی گەورەی نەتەوەیەك پەرپەرت و بڵاو
ڕاخەرێك لەپەرشمی لولبو،، فەرهەنگی خوراو،، 
پەرتوكی بەرگ كراوی بەپەلە
سەنگیای نەقش كراو بەدەرزی خزمەتكاری چایخانە،
ڤیدیۆیەكی بێ رەوشتی،
چەپكەلە دەركی هاوكێشەبوو رەوانبێژی
پەنجەرەیەكی كراوە بۆ خواستن 
ئا لێرەدا توركەكان و ئەغریقیەكان
 رۆڵی جنێودان دەگۆڕنەوە 
ئەمە چێژوەرگرتنی من و 
چێژوەرگرتنی سەربازەئێشك گرەكانە 
لەسەر سنووری گاڵتەجاڕییەكی رەشدا
ئەم كۆچكەرە كۆچكەر نییە بە هەرشێوەیەك بێت....
باكور باشورەو رۆژهەڵاتیش رۆژئاوایە لەسەرابداو 
هیچ جانتایەكیش نییە بۆ باو هیچ پیشەیەكیش نییە بۆ تۆز
 وەكو ئەوەی بڵێی هەست و سۆزی ئەشارێتەوە بۆخۆی گۆرانی ناڵێت
گۆرانی ناڵێت كاتێك سێبەری ئەچێتە ناوداری ئەكاسیا 
كاتێك نمەبارانێكی كەم پرچی تەڕدەكا
بەڵكو بانگەوازی گورگ دەكات پرسیاری زۆران بازی لێدەكات
وەرە بێچوەسەگ با دەهۆڵی ئەم شەوە بژەنین 
بەڵكو مردوەكان بەئاگا بهێنینەوە
ئەوەتا كورد لە ئاگری راستەقینە نزیك دەبنەوە
ئینجا ئەسوتێن وەكو پەپولەی هەستیاران
دەزانێت چی دەوێت لە داتاكاندا
هەمووی هەرگاڵتە جاڕییە
وشەكانیش فێڵی خۆیان هەیە بۆ راوكردنی پێچەوانەكەی
پاكیزەیی وشەكان لەناودەبات و دواتربەپاكیزەیی دەیگەڕێنێتەوە 
فەرهەنگەكەی
مەیتەری ئەسپی ئەبجەدیەت دەكات
وەكو بەرخ بۆ مەبەستی خۆی
وەبەری زمانیش دەتاشێت
تۆڵەم كردەوە لەونبوو (نەهاتوو)
ئەوشتەم كرد كە واتەم بەبراكانمی كردو 
دڵی خۆم برژاندوە وەكو نێچیرێك
هەرگیز بەو شێوەیە نابم كە من دەمەوێت و
هەرگیزخاكم نەزیاترو نەكەمتر لەم قەسیدەیە خۆشناوێت 
واتە: ئەم خاكەم بە ئەندازەی ئەم قەسیدەیەخۆش دەوێت
ئەو كوردە تەنها بای هەیە 
بایەكە لەناو ئەو دادەژێ و ئەو لەناو بایەكە دەژێت
ئالوودەی یەكتردەبن تاكو رزگاری بێت لە تایبەتمەندی خاك وكەرەستەكان
بانگەوازی نادیاری دەكرد
ئەی رۆڵە ئازادەكەم
ئەی بەرانی پێچاوپێچی ونبووی هەمیشەیی
ئەگەر باوكت بینی مل لە سێدارەدراو بوو
داینەگری لە پەتی ئاسمانا
كفنی نەكەی بە لۆكەی سروودی شوانكارە مەینێژە كوڕم 
بایەكان وەسیەتنامەی كوردە بۆ كورد لە مەنفادا
ڕۆڵەی خۆم........
هەڵۆكان زۆرن لە دەوروبەری من و تۆدا لە ئەنادۆڵی فراوان
تەرمەكەم نهێنیەو هێماییە
وردە خۆڵەكانیش ببە بۆ چارەنوسی 
ئاسمانی یەكەمت رابكێشە بۆ فەرهەنگی جادوویی و
ئاگاداری پێوەدانی هیوایەكی برینداربوو
چونكە دێوێكی ئەفسانەیە
ئێستا تۆ.......ئێستا تۆ
ئازادی ئەی رۆڵەی خۆت
تۆ ئازادی لە باوكت و نەفرەتی ناوەكان
بە زمان سەركەوتی بەسەر ناسنامەدا
بەو كوردەم وت بەزمان تۆڵەت لە نەهاتوویی كردەوە
وتی:-هەرگیز رێ ناكەم بەرەوبیابان
وتم:- هەروەها منیش
تەماشای لای بایەكەم كرد،
ئێوارەباش
ئێوارەباش...




‌ 75 جار بینراوه‌
9/9/2017 11:14:17 AM
Print Friendly and PDF
بابەتی زیاتر ...
سەرەکی  |    دەربارە  |    پەیوەندی  |    ئەرشیف
© 2015 HewalNews.com, All Rights Reserved